Split payment (MPP) — kiedy jest obowiązkowy i jak działa w 2026

Czym jest split payment?

Mechanizm podzielonej płatności (MPP — z ang. split payment) polega na tym, że płatność za fakturę jest automatycznie dzielona przez bank na dwie części:

• Kwota netto → rachunek bieżący sprzedawcy
• Kwota VAT → rachunek VAT sprzedawcy

Nabywca nie przelewa VAT bezpośrednio sprzedawcy — pieniądze trafiają na specjalny rachunek VAT z ograniczonym zastosowaniem.

Kiedy split payment jest obowiązkowy?

MPP jest obowiązkowy gdy jednocześnie spełnione są dwa warunki:

1. Kwota faktury ≥ 15 000 zł brutto
2. Towar lub usługa znajduje się na liście z załącznika nr 15 do ustawy o VAT

Lista towarów i usług objętych MPP (wybrane)

Kategoria	Przykłady
Elektronika	Laptopy, tablety, smartfony, konsole
Metale	Stal, miedź, aluminium, złom
Paliwa	Benzyna, diesel, LPG
Części samochodowe	Akumulatory, opony
Usługi budowlane	Roboty budowlane, montaż instalacji
Odpady	Surowce wtórne, makulatura

Pełna lista zawiera ponad 100 pozycji — sprawdź załącznik nr 15 do ustawy o VAT.

Kiedy MPP NIE jest obowiązkowy?

• Faktura poniżej 15 000 zł brutto (nawet jeśli towar jest na liście)
• Towar/usługa nie jest na liście (nawet jeśli faktura > 15 000 zł)
• Płatność gotówką (MPP dotyczy tylko przelewów)
• Transakcje zagraniczne (WNT, import)

Jak oznaczyć fakturę?

Jeśli faktura podlega obowiązkowemu MPP, sprzedawca musi umieścić na niej adnotację:

„Mechanizm podzielonej płatności"

Brak adnotacji nie zwalnia nabywcy z obowiązku zastosowania MPP — ale naraża sprzedawcę na sankcję.

Sankcje za brak MPP

Dla nabywcy (kupującego)

Jeśli nie zastosowałeś MPP gdy był obowiązkowy:

• Brak prawa do kosztu uzyskania przychodu — nie odliczysz wydatku
• Solidarna odpowiedzialność za zaległość VAT sprzedawcy
• Dodatkowe zobowiązanie — 30% kwoty VAT z faktury

Dla sprzedawcy (wystawiającego)

Jeśli nie oznaczyłeś faktury adnotacją MPP:

• Dodatkowe zobowiązanie — 30% kwoty VAT z faktury

Rachunek VAT — co możesz z nim zrobić?

Środki na rachunku VAT mają ograniczone zastosowanie:

Dozwolone płatności z rachunku VAT:

• Zapłata VAT do urzędu skarbowego
• Zapłata VAT z faktur zakupowych (split payment)
• Zapłata składek ZUS
• Zapłata podatku dochodowego (PIT/CIT)
• Zapłata cła i akcyzy

Niedozwolone:

• Wypłata gotówki
• Przelew na rachunek osobisty
• Płatność za towary/usługi kwotą netto

Uwolnienie środków z rachunku VAT

Możesz złożyć wniosek do naczelnika US o uwolnienie środków z rachunku VAT na rachunek bieżący. Termin rozpatrzenia: 60 dni.

MPP a KSeF

W KSeF oznaczenie MPP jest częścią ustrukturyzowanej faktury (pole w XML). System automatycznie oznacza faktury z listy towarów/usług i kwotą ≥ 15 000 zł.

Biuro rachunkowe importujące faktury z KSeF powinno mieć system, który automatycznie flaguje faktury z obowiązkowym MPP — żeby klient nie zapomniał o podzielonej płatności.

Najczęstsze pytania

Czy mogę stosować MPP dobrowolnie?

Tak. Nawet jeśli MPP nie jest obowiązkowy, możesz go zastosować. Korzyść: szybszy zwrot VAT (25 dni zamiast 60) i ochrona przed solidarną odpowiedzialnością.

Co jeśli klient zapłaci bez MPP omyłkowo?

Masz 14 dni na złożenie zawiadomienia do US o zapłacie bez MPP. Unikasz sankcji, ale musisz działać szybko.

Czy MPP dotyczy faktur zagranicznych?

Nie. MPP dotyczy tylko transakcji krajowych. WNT, import usług i eksport nie podlegają MPP.

Podsumowanie

Split payment to mechanizm, o którym nie możesz zapomnieć przy fakturach powyżej 15 000 zł na towary/usługi z załącznika nr 15. Sankcje za pominięcie są dotkliwe — 30% VAT + brak kosztu. Automatyczne oznaczanie faktur w systemie księgowym to najlepsza ochrona.